LINH ĐẠO E-MA

Thánh Phê-rô Giu-li-a-nô E-ma viết:

“Chúng ta phải trở về với nguồn sống, đó không nguyên chỉ là Chúa Giê-su lịch sử, hay Chúa Giê-su vinh hiển trên trời, nhưng đặc biệt là Chúa Giê-su trong Thánh Thể”.

Những lời này nói lên trọng tâm linh đạo của Thánh E-ma, đó là Thánh Thể.

*  *  *

I- NHÃN QUAN VỀ THÁNH THỂ

Trong cuộc tĩnh tâm riêng cuối cùng trước khi qua đời, cha E-ma viết: “Thánh Thể phải luôn chiếm địa vị tối thượng trong mọi lãnh vực”. Vì thế, ngài xác định đặc điểm căn bản của đời sống ki-tô hữu là phải luôn đặt sự hiện diện của Chúa Ki-tô Thánh Thể làm trung tâm của đời sống và mọi hoạt động. Trung thành với thần học thời hậu Công Đồng Tri-đen-tri-nô, ngài đặc biệt nhấn mạnh đến sự hiện diện của Chúa Giê-su trong Thánh Thể và tính cách độc đáo của Nhiệm Tích này. Thánh Thể chính là cá vị  của Chúa, hay nói cách khác, Thánh Thể là chính Chúa Ki-tô. Từ nguyên lý ấy, ngài rút ra những khẳng định biểu lộ niềm tin sâu xa và vững chắc của ngài đối với Thánh Thể: “Thánh Thể là chính Chúa Giê-su của quá khứ, hiện tại và tương lai... Phúc thay tâm  hồn  nào  biết  tìm  kiếm  Chúa Giê-su nơi Thánh Thể thần linh, và biết tìm kiếm mọi sự nơi Chúa Giê-su trong Bánh Thánh”.

Khi đặc biệt nhấn mạnh đến sự hiện diện cá vị của Chúa Giê-su trong Thánh Thể, cha E-ma nhận biết rằng, sự hiện diện này là nguồn động lực thúc đẩy ta dấn thân cho sứ vụ tông đồ: “Ơn hoạt động tông đồ chính là niềm tin vào Chúa Giê-su. Người ở đó, vì thế hãy đến với Người, nhờ Người và trong Người”.

Niềm tin này được nuôi dưỡng bằng đời sống suy gẫm Lời Chúa. Chầu Thánh Thể là một hình thức cầu nguyện đặc biệt mà cha E-ma đề nghị với các tu sỹ của ngài cũng như với mọi tín hữu. Đó là một trong những phương thế hữu hiệu để tình yêu Chúa Ki-tô thấm nhập vào tâm hồn ta. Hình thức cầu nguyện này phát nguồn từ Thánh Lễ, hay nói đúng hơn, đó là Thánh Lễ kéo dài. Vì thế, cha E-ma đề nghị với các tu sỹ của ngài một phương pháp cầu nguyện dựa theo bốn mục đích của Hi Lễ Thánh Thể. Phương pháp này nhằm mục đích “hiện tại hóa các Mầu Nhiệm của Chúa Ki-tô qua hình thức tôn thờ Thánh Thể cao quí nhất”; qua việc chăm chú lắng nghe và tuân theo Chúa Thánh Thần để được “tấn tới trong sự hồi tâm và trong đức ái khi ở dưới chân Chúa” (Hiến Pháp #16-17). Như vậy, Chầu Thánh Thể mà thôi chưa đủ, nhưng còn phải hướng đến Hiệp Lễ nữa.

II- LƯƠNG THỰC HẰNG NGÀY

Cha E-ma cũng hết sức nhiệt tâm và không ngừng cổ võ việc rước lễ thường xuyên. Trong một bản văn nổi tiếng được viết vào năm 1863, ngài diễn tả cách rõ rệt vai trò chính yếu của Thánh Thể: “Xác tín rằng lễ hi sinh của Thánh Lễ và sự hiệp thông với Mình Thánh Chúa là nguồn sống và cùng đích của toàn thể đạo giáo, vì thế mỗi người đều có bổn phận phải biến lòng sùng kính, các nhân đức và tình yêu của mình trở nên những phương tiện giúp ta đạt tới mục tiêu sau đây là: cử hành các Mầu Nhiệm thần linh cách xứng đáng và trung thành lãnh nhận Nhiệm Tích này”.

Cha E-ma đã phá thông lệ của thời đại ngài về việc rước lễ thường xuyên. Nhiều vị mục tử thời cha E-ma, viện lẽ để tôn kính Bí Tích Thánh Thể, nên đã ngăn cản các tín hữu tham dự thường xuyên vào Bàn Tiệc Thánh. Vì thế, trong một bức thơ, cha thánh viết: “Những ai muốn bền đỗ, hãy đến lãnh nhận Chúa, Người là Bánh nuôi dưỡng đem lại sức mạnh và ơn nâng đỡ cho ta. Hội Thánh mong ước như vậy và khuyến khích ta rước lễ hằng ngày. Công Đồng Tri-đen-ti-nô đã minh định điều đó. Có người nói: Phải hết sức thận trọng... Nhưng chúng ta có thể đáp lại: Nếu lâu lâu người ta mới dùng Của Ăn này một lần, thì làm sao có thể gọi đó là của ăn hằng ngày được, phải coi đó là của ăn đặc biệt mới đúng. Vậy đâu là lương thực hằng ngày để dưỡng nuôi tôi?”.

Rước Lễ phải là nền tảng của đời sống ki-tô hữu: “Hiệp Lễ trước hết phải là mục tiêu của đời sống kitô hữu. Bất cứ việc đạo đức nào không có chút quan hệ với Hiệp Lễ đều không hướng về mục tiêu chính của đời sống”. Rước Lễ cách hữu hiệu sẽ biến đổi cuộc đời ta: “Chúa ngự vào lòng ta cách nhiệm tích để sống trong ta cách thiêng liêng”. Đó là những ghi chú cha thánh viết trong cuộc “Đại Tĩnh Tâm ở Rô-ma” (1856). Và ít tháng trước khi qua đời, ngài còn viết: “Ai không rước lễ thì kiến thức của họ chỉ dựa trên lý thuyết. Họ chỉ hiểu những thuật ngữ, ngôn từ và lý thuyết, còn thực tại chứa đựng trong các thuật ngữ, ngôn từ và lý thuyết ấy thì họ chẳng biết gì cả... Trái lại, ai rước lễ, thì trước đó họ mới chỉ có ý niệm về Thiên Chúa thôi, nhưng sau đó họ thấy được Ngài và nhận ra Ngài ở trong Thánh Lễ”.

III- NGUỒN MẠCH CỦA THẾ GIỚI MỚI

“Không thể coi đời sống hoàn toàn chiêm niệm là đời sống thánh thể trọn vẹn được, vì lò lửa cần phải có lửa”. Cha E-ma viết như vậy vào năm 1861. Là một kẻ tôn thờ, ngài cũng là một tông đồ nhiệt thành của Thánh Thể và ngài đã vạch ra những đường lối để làm tôn vinh Mầu Nhiệm này. Những nét căn bản trong linh đạo của ngài có thể tóm lược trong mấy điểm chính sau:

1- Canh tân đời sống ki-tô hữu: Nhiệm vụ này không nguyên chỉ nhắm vào công cuộc khắc phục tình  trạng  thiếu  hiểu  biết hay thờ ơ lãnh đạm đối với đời sống đức tin, mà còn nhắm vào công cuộc phục hồi những yếu tố cốt yếu của đời sống kitô hữu bị vùi lấp dưới hàng ngàn hàng vạn việc đạo đức hình thức và trống rỗng nữa. Trong bản thảo đầu tiên của Thủ Bản Huynh Đoàn Thánh Thể,  ngài đưa ra nguyên tắc: “Con người là tình yêu giống hình ảnh Thiên Chúa. Vậy cũng giống như con người là tình yêu thế nào, thì con người cũng phải là sự sống như vậy”. Rồi ngài giải thích:  “Mọi  tình  yêu  đều có khởi điểm, trung điểm và cùng đích”. Từ nguyên tắc này, ngài rút ra yếu tố căn bản cho sự lớn mạnh của đời sống thiêng liêng: “Để tâm hồn sốt mến được lớn mạnh hơn trong đời sống của Đức Giê-su Ki-tô, điều quan trọng trước hết là tâm hồn ấy phải được nuôi dưỡng bằng chân lý thần linh và thiện hảo của tình yêu Chúa, nhờ vậy, tâm hồn ấy mới có thể tấn tới từ ánh sáng đến tình yêu, rồi từ tình yêu đến nhân đức”.

2- Bí tích tình yêu: Các dòng tu do cha E-ma sáng lập đều được kêu gọi để sống theo tình yêu và bí tích của tình yêu là Thánh Thể, nghĩa là Thánh Thể là dấu chỉ bề ngoài của tình yêu Thiên Chúa. Ngài viết trong Hiến Pháp: “Vì thế, đối với mọi tu sỹ của chúng ta, tình yêu đối với Chúa Giê-su Thánh Thể phải là qui luật tối cao, là đối tượng của lòng nhiệt thành và là dấu chỉ đặc biệt của sự thánh thiện”.

Cùng một chiều hướng đó, ngài quan niệm Hiệp Hội Thánh Thể là một nhóm giáo dân phối hợp việc chầu Thánh Thể và dấn thân hoạt động tông đồ. Đôi khi vì nhấn mạnh đến mục đích tiến tới sâu xa hơn trong đời sống thánh thể, nên dường như ngài có ý định qui tụ một số thành viên của Hiệp Hội Thánh Thể để làm thành cộng đồng, tương tự như một gia đình ở giữa đời, với hình thức như Phòng Tiệc Ly nhỏ của cộng đồng tu sỹ.

3- Nước Thánh Thể: Lý tưởng cha E-ma ủy thác cho các con thiêng liêng của ngài là “làm cho khắp bốn phương cháy lên ngọn lửa tình yêu thánh thể”. Đó là ý nghĩa của cụm từ “Nước Thánh Thể”. Thành ngữ này được cha E-ma xử dụng thường xuyên trong các tác phẩm của ngài. Trong một bài báo tựa đề là “Kỷ nguyên Thánh Thể” được đăng trên báo Lơ Tré Xanh Xa-crơ-măng (Le Très Saint Sacrament) do chính ngài sáng lập, ngài viết: “Tệ hại lớn lao nhất của thời đại chúng ta là người ta không đến với Chúa Giê-su Ki-tô là chính Đấng Cứu Độ và là Thiên Chúa. Họ từ bỏ nền tảng duy nhất, giới luật duy  nhất, nguồn Ơn Cứu Độ duy nhất... Vậy phải làm gì? Chúng ta phải trở về nguồn sống, đó không nguyên chỉ là Chúa Giê-su lịch sử, hay Chúa Giê-su vinh hiển trên trời, nhưng đặc biệt là Chúa Giê-su trong Thánh Thể. Phải đưa Người ra khỏi bóng tối để một lần nữa Người có thể chiếm địa vị thủ lãnh của  xã  hội ki-tô giáo... Nguyện cho Nước Thánh Thể được rộng lan... Adveniat Regnum tuum”.

IV- THÁNH THỂ: BÍ TÍCH SỰ SỐNG.

Để kết luận, sau đây là bản văn của Thánh E-ma mà Phụng Vụ Kinh Sách cống hiến ta:

“Thánh Thể là chính sự sống của con người. Thánh Thể là trung tâm cho cuộc sống của ta. Tất cả mọi người, bất phân biệt chủng tộc hoặc tiếng nói, tất cả đều có thể đến cử hành các ngày lễ của Hội Thánh. Thánh Thể ban cho ta luật sống, đó là luật bác ái, nguồn mạch của sự sống. Vì thế, Thánh Thể tạo nên mối giây ràng buộc ta với nhau, đó là mối tình huyết nhục thiêng liêng. Tất cả đều ăn cùng một bánh, tất cả đều là khách đồng bàn của Chúa Giê-su Ki-tô. Một cách siêu nhiên, Người đã cho họ cảm nghiệm được tình liên đới với nhau. Hãy đọc sách Công Vụ Các Tông Đồ, trong đó chúng ta sẽ thấy, toàn thể cộng đồng các tín hữu sơ khai gồm những người Do Thái trở lại và những người dân ngoại đã được rửa tội, họ thuộc nhiều địa phương khác nhau, nhưng tất cả đã “đồng một lòng một ý” (Cv.4:32). Tại sao? Vì “họ chuyên cần nghe các Tông Đồ giảng dạy... siêng năng tham dự lễ Bẻ Bánh” (Cv.2:42). Quả thực, Thánh Thể là chính sự sống của các tâm hồn và của xã hội, cũng như mặt trời là nguồn sống của thể xác và trái đất. Không có mặt trời, trái đất sẽ khô cằn. Chính mặt trời làm cho trái đất được phì nhiêu, tươi tốt và phong phú. Chính vì những hiệu quả kỳ diệu này mà không gì đáng ngạc nhiên khi dân ngoại thờ mặt trời như vị thần của thế giới. Tuy nhiên, mặt trời này cũng phải tuân phục Mặt Trời tối cao là Ngôi Lời Thiên Chúa, Chúa Giê-su Ki-tô, Đấng soi sáng cho mọi người đến trong trần gian và cũng chính Người, nhờ Thánh Thể, Bí Tích của sự sống, tác động nơi đáy tâm hồn con người để biến người ta thành những gia đình và dân tộc ki-tô hữu. Ôi hạnh phúc thay! Hạnh phúc biết bao, tâm hồn nào khám phá được Kho Tàng vô giá này, tâm hồn nào đến uống nơi Mạch Nước Hằng Sống này, tâm hồn nào thường xuyên ăn Bánh Trường Sinh này!

Xã hội ki-tô giáo cũng là một gia đình. Mối  giây  liên  kết  giữa  các  phần tử của gia đình này là chính Chúa Giê-su Ki-tô. Người là Gia Trưởng đã cử hành mối hiệp thông thân ái tại Bữa Ăn Tối; Người đã gọi các Tông đồ của Người là “Các con nhỏ của Ta”, và đã truyền cho họ phải thương yêu nhau như Người đã yêu thương họ.

Tại bàn tiệc thánh, tất cả đều là con cái, đều lãnh nhận cùng một của ăn mà từ đó Thánh Phao-lô đã rút ra kết luận: Chúng ta được liên kết thành một gia đình, một thân xác, vì tất cả chúng ta đều được tham dự vào cùng một Bánh là Chúa Giê-su Ki-tô (1Cor.10:16-17).

Sau hết, Thánh Thể đem lại cho xã hội ki-tô giáo sức mạnh để tuân giữ luật tôn trọng lẫn nhau và bác ái đối với nhau. Chúa Giê-su muốn mọi người phải tôn trọng và yêu thương nhau. Chính vì thế Người đã đồng hóa mình với họ: “Những gì các ngươi làm cho một trong những anh em nhỏ bé nhất của Ta đây, là các ngươi làm cho Ta vậy” (Mt.25:40), và Người đã ban chính mình cho mỗi người chúng ta qua Hiệp Lễ”.                   

Flavio Fumagalli, SSS